شاه محمود داعى شيرازى
13
نسايم گلشن ( شرح شرح گلشن راز شيخ محمود شبسترى ) ( فارسى )
نظر بزرگان دربارهى او شاه داعى شيرازى در آغاز شرح گلشن خويش دربارهى شبسترى چنين داد سخن مىدهد : « طبيب دل درويشان ، شيخ عارفان و فصيحترين واصفان الهى ؛ جامع بين معقول و منقول ، و دارندهى اسرار سلوك و وصول ؛ صاحب كشف و الهام و انسان تمام ؛ زبان مردان الهى و مصداق ذوق و حال ؛ ماه آسمان هدايت و راهنمايى باطنى ؛ پيشواى ما سعد الدين محمود شبسترى است او نظمى آراسته و آن را گلشن راز نام نهاده ، در صورت ، رشك باغ ارم ، و از روى معنى چنان سخنى در عالم ، كم . اينقدر هست كه بعض ابواب آن كلمات را مستند بر طورى وراى عقل داشته ؛ و تا به ذايقهى عشق از آن نچشند ، و به حوصلهى كشف از آن نكشند ، از محتواى آن چنان كه بايد محظوظ نتوان شد » . شيخ محمد لاهيجى كه خود از بزرگان عرفا و حكما محسوب مىشود ، در آغاز شرح گرانسنگش بر گلشن راز دربارهى شبسترى مىنويسد : « شبسترى افتخار عرفا و محققان ، و برگزيدهى اولياى و اصل است . او كاملترين مدققان و موحدان ، شيخ كامل و ستارهى دين و آيين است 7 » . لاهيجى منظومهى گلشن راز را نيز « نسخهى جامعهى نكات حقيقت بىمجاز » مىنامد 8 . شيخ محمد لاهيجى شارح شهير گلشن راز كه شاعر توانايى نيز بوده است ، در پايان شرح خويش ابياتى در مدح شبسترى سروده و مىگويد : بسى تصنيف ديدم در حقايق * نديدم همچو گلشن پردقايق اگرچه عارفان بسيار بودند * به عرفان شيخ محمود است فايق كجا باشد چنين گلشن كه در وى * ز معنى بشكفد زينسان شقايق از اين گلها كجا يا بى تو بويى ؟ * مگر گويى به كل ترك علايق چنين درهاى پرقيمت ، اسيرى ! * به گوش مردم نادان چه لايق ؟